انتقاد فرزند شهید منا

بسیاری معتقدند که بازی انتخاباتی جریان موسوم به اصلاحات طی دو دهه و نیم گذشته، از چارچوبی مشخص پیروی میکرده است. هرچند در انتخابات دوم خرداد ۱۳۷۶، چپها که امید چندانی به پیروزی نداشتند، در کمال ناباوری در انتخابات پیروز شدند، اما از فردای تشکیل دولت هفتم، استراتژی جدیدی در کنش انتخاباتی در پیش گرفتند که خلاصه آن «همه یا هیچ» است. یک روی سکه این راهبرد پیروزی تمامعیار در انتخابات و کسب همه کرسیهای قدرت بود، اما روی دیگر آن، رفتار مردمسالارانه انتخاباتی و واگذاری عرصه به رقیب پیروز نبود. در انتخابات شوراهای شهر اول (۱۳۷۷) و مجلس ششم (۱۳۷۸) پیروز شدند که البته اماواگرهایی در این دومی وجود داشت، اما از روزی که ورق برگشت و اقبال عمومی از اصلاحطلبان رو برگرداند، روی دیگر بازی اصلاحطلبان  مشاهده شد. پس از روشن شدن نتایج انتخابات شوراهای شهر دوم (۱۳۸۱) اصلاحطلبان تمامیتخواه نتوانستند نارضایتی خود را از نتیجه پنهان کنند و در مقابل صدور حکم شهردار منتخب تهران مقاومت کردند. آنگاه که مقاومت کارساز نبود به اخراج شهردار ناهمسو از هیئت دولت بسنده کردند. در انتخابات مجلس هفتم هم شکست رئیس مجلس ششم را در انتخابات هفتم نتوانستند هضم کنند. پس نمایندگان دوره بعد را به جای نماینده، «راهیافته» خواندند. انتخابات ریاست جمهوری نهم را هم با آنکه دولت خودشان برگزار کرد، به مذاقشان خوش نیامد، پس علم تشکیک در سلامت آن را برافراشتند. نکته کانونی این «جرزنی انتخاباتی» در انتخابات ۱۳۸۸ بود که از شش ماه پیش از انتخابات، با کلیدواژه «صیانت از آرا» به استقبال جرزنی پساانتخاباتی رفتند و هشت ماه هم پس از انتخابات کشور را درگیر  آشوب کردند. در واقع اینجا میتو انتقاد فرزند شهید منا...

از همان روزهای پایانی رجب که حضرت اباعبداللهالحسین (ع) با خانواده خود مدینه را به سمت مکه ترک کرد و کاروانی به راه انداخت که در تاریخ جاودانه شد، تا ۱۶۰ روز بعد، یعنی ۱۰ محرم سال ۶۱، جمعی تدریجاً به این کاروان پیوستند و جمعی دیگر از آن بازماندند. همانگونه که کاروان سیدالشهدا (ع) ریزشها و رویشهایی داشت، «جاذبهمند» و «دافعهمند» بودن از جمله ویژگیهای مکتب حسینی پس از عاشورا و تا قرنهای متمادی بوده است. وجود این ریزش و رویش در ذات این نهضت بود، و دلیل آن نیز حقمدارانه و حقطلبانه بودن ماهیت آن بوده است. جنبش حقمدار، حقطلبان و شیفتگان حق را به دور خود جمع میکند و با باطلطلبان و آنان که نفعشان در برتری باطل است، مرزبندی و بلکه تخاصم دارد. این جاذبه و دافعه در واقع ریشه در «تولی» و «تبری» دارد که از آموزههای مهم اسلامی است و اتفاقاً در معارف عاشورایی همچون زیارت عاشورا با عباراتی، چون «سِلْمٌ لِمَنْ سَالَمَکُمْ وَ حَرْبٌ لِمَنْ حَارَبَکُمْ» مصداق مییابد.  ارائه تصویر دقیق از نهضت حسینی، مستلزم تبیین صحیح از جاذبه و دافعههای آن است. باید همگان بدانند که امام (ع) برای چه قیام کرد و جان گرانبهای خود و عزیزانش را در مسیر چه آرمانهایی تقدیم کرد؟ دشمنان حضرت چه کسانی و با چه گرایشهای فکری و عملی بودند و چرا رسوایی آنان جز با ریخته شدن خون شهیدان کربلا ممکن نبود؟ هرگونه خوانش ناقص و گزینشی از نهضت و قیام عاشورا، ظلم به خون امام حسین و یارانش است. یکی از مهمترین مصادیق این خوانشهای ناقص، در کتمان جنبههای سلبی این نهضت است. گاه با نیتهای خیر و از سر جهل، گمان میشود که صرفاً باید بر جاذبههای این مکتب عظیم تأکید کرد و برای جلوگیری از ریزش و نار انتقاد فرزند شهید منا...

در نظریات ارتباطی، آن که مخاطب و گیرنده پیام نامیده میشود، همواره مورد توجه نظریهپردازان و صاحبنظران بوده است. اگر روزی او در رسانههای سنتی صرفاً دریافتکننده پیام بود، اکنون نگاه تعاملی، او را محور میداند و بخشی از فرایند ارتباطی تعریف میکند. با این همه، خداوند متعال از ابتدای خلقت انسان در مدار ارتباطی خود با بشر – رسالت- این نگاه مخاطبمحور را داشته است. در آیه شریفه «وَ ما أَرْسَلْنا مِنْ رَسُولٍ إِلَّا بِلِسانِ قَوْمِهِ لِیبَینَ لَهُمْ» تأکید شده که خداوند پیامبر هر قومی را به زبان همان قوم ارسال کرده تا برایشان «تبیین» کند و بسیاری از مفسران معتقدند که مراد از «لسان قوم» اینجا فقط منظور تعریف سنتی زبان (سامانه واژگانی خاص) نیست و بلکه کل فراگرد ارتباطی و مؤلفههای آن را در بر میگیرد. در واقع خداوند تصریح دارد که پیامبر متناسب با فهم شما سخن میگوید.بااینحال، در یک سده اخیر بخشی از چالش تبلیغ دین در کشور ما بیتوجهی به این ساختار ضروری بوده است. به نظر میرسد این ضعف در تخاطب از دو جنبه قابلبررسی است:اولاً نهاد تبلیغ دین اصلیترین توجه خود در تخاطب را متوجه دینداران قطعی و متشرع میکند. بهبیاندیگر، مسئله اصلی حفظ و تعالی هرچه بیشتر دینداری متشرعان بوده است. هرچند ارتقای کیفیت دینداری امر مهمی است، اما باید در نظر داشت که در یک قرن اخیر، دینداری در جهان و ایران آماج تهاجم جریانات ماتریالیستی و تحریفگر التقاطی بوده است و نمیتوان نسلهای جدیدی را که بیشتر متأثر آموزههای مدرنیته هستند، نادیده گرفت. در یک قرن اخیر ابتدا نظام آموزشی وارداتی و سپس در زمانه ما رسانههای نوین و فضای مجازی اصلیترین کانونهای شبههپراکنی علیه معارف اسلامی بودهاند و حضور حداقلی رو انتقاد فرزند شهید منا...

دو فریضه امربهمعروف و نهیازمنکر که دو فرع از فروع دین هم هستند، بارها در قرآن کریم مورد تصریح و تأکید قرار گرفتهاند، اما بهنظر میرسد در جوامع اسلامی و نیز جامعه ما مظلوم واقع شدهاند. در یکسو دشمنان دین با مترادف کردن این دو فریضه با خشونت، علیه آن نفرتپراکنی میکنند، لیبرالها با ترویج فردگرایی آن را نقض حریم خصوصی معرفی و محکوم میکنند و پارهای از دینداران نیز با توجیه کماثر یا بیاثر بودن آن را به فراموشی میسپارند.اینها در حالی است که اتفاقاً وجه ایجابی آن -یعنی امربهمعروف- دقیقاً ترویج خوبیها با تبلیغ صحیح است. این روش در آیه ۱۲۵ سوره نحل تبیین شده و «حکمت»، «وعظ» و «جدال احسن» ابعاد این تبلیغ صحیح معرفی شده است. این سه رکن در واقع ترکیب «استدلال عقلانی»، «تعامل عاطفی» و «گفتوگوی روشمند» است. عقلانیت، عاطفه و تعامل عامل اثربخشی تبلیغ صحیح است و نتیجهبخشی امربهمعروف و نهیازمنکر نیز نیازمند همافزایی همین سه رکن است. بهنظر میرسد مهمترین چالش ما در نتیجهبخشی این فریضه مهم در همین نکته نهفته است. مسیر احیای این دو فریضه نیازمند تحولی عمیق و بنیادین است که بخشی از مهمترین مؤلفههای آن را چنین میتوان برشمرد: ۱. از پیچیدگیهای فضای اجتماعی زمانه ما تنوع مخاطبان است. باید طیف متنوع و وسیع مخاطب با خاستگاههای فرهنگی و فکری مختلف و ذائقههای گوناگون را در نظر گرفت و متناسب با هر یک مواجههای درست تعریف کرد. شاید یکی از دلایلی که احتمالاً در تخاطبات فردی موفق بودهایم توجه به همین نکته باشد. آمر به معروف و ناهی از منکر اول باید مخاطب خود را بشناسد و خود را جای او بگذارد و باید به این پرسش پاسخ دهد که چرا مخاطب او فاعل به معروف نیست یا عامل به انتقاد فرزند شهید منا...